Çikolata Kisti (Endometrioma)

Çikolata Kisti (Endometrioma) Nedir?

Çikolata kisti, her ay adet döneminde rahim içini döşeyen ve regl kanamasıyla dışarı atılan endometriyum dokusunun (rahim içi zarı), rahim dışında —en sık yumurtalıklarda— yerleşmesiyle oluşan kistik yapılardır.

Yumurtalıklara yerleşen bu doku, her adet döneminde tıpkı rahim içi gibi kanar. Ancak bu kan dışarı akamadığı için kist içinde birikir, zamanla koyulaşır ve kıvamı erimiş çikolataya benzediği için halk arasında "çikolata kisti" olarak adlandırılır.

En Sık Görülen Belirtiler Nelerdir?

Çikolata kistleri bazen hiçbir belirti vermeden rutin jinekolojik muayenede fark edilirken, genellikle şu kronik şikayetlerle kendini gösterir:

• Şiddetli Adet Sancısı (Dismenore): Günlük hayatı aksatacak, ağrı kesicilere zor yanıt veren ağrılar.

• Kronik Pelvik Ağrı: Adet dönemi dışında da kasıklarda ve alt karında devam eden kronik sızılar.

• Ağrılı Cinsel İlişki (Disparoni): İlişki sırasında veya sonrasında hissedilen derin kasık ağrısı.

• Gebe Kalamama (İnfertilite): Çocuk sahibi olmakta zorlanan kadınların yaklaşık %30-40'ında çikolata kisti saptanmaktadır.

• Diğer Belirtiler: Adet dönemlerinde sindirim sistemi problemleri (şişkinlik, kabızlık/ishal) veya ağrılı idrar yapma.

Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Çikolata kistinin varlığı, uzman bir jinekolojik muayene ve yüksek çözünürlüklü Transvajinal Ultrasonografi (USG) ile çok büyük oranda teşhis edilebilir. Şüpheli veya derin yerleşimli durumlarda Pelvik MR'dan da faydalanılır.

Tedavi planı sabit değildir; tamamen hastanın yaşına, şikayetlerinin şiddetine ve çocuk istemine göre kişiselleştirilir:

1. Takip ve Medikal (İlaç) Tedavisi

Kist küçükse (genellikle 4-5 santimetrenin altında) ve hastanın şiddetli ağrısı yoksa, kist ultrasonla düzenli takibe alınır. Ağrıyı kontrol altına almak ve kistin büyümesini baskılamak için doğum kontrol hapları, progesteron içeren hormonal tedaviler veya hormonlu spiraller (Mirena) tercih edilebilir.

2. Cerrahi Tedavi (Laparoskopi)

Her çikolata kisti ameliyat gerektirmez. Ancak; kist çok büyükse, ilaçlara yanıt vermeyen şiddetli ağrılar varsa veya kanser şüphesi uyandıran yapılar izleniyorsa cerrahi planlanır.

• Günümüzde altın standart yöntem Laparoskopi (Kapalı Ameliyat) tekniğidir.

• Birkaç küçük delikten girilerek yapılan bu ameliyatta, çevre sağlıklı yumurtalık dokusuna zarar vermeden sadece kist kapsülü (kistektomi) titizlikle çıkarılır.

Çikolata Kisti Kısırlığa Yol Açar Mı?

Çikolata kistleri yumurtalık rezervini etkileyerek, tüplerde yapışıklıklar yaratarak veya pelvik bölgedeki anatomik yapıyı bozarak gebe kalmayı zorlaştırabilir. Ancak çikolata kisti olan kadınların asla anne olamayacağı düşüncesi kesinlikle yanlıştır. Doğru tıbbi takip, kişiye özel planlanan gebelik stratejileri ve gerektiğinde yardımcı üreme teknikleri (aşılama, tüp bebek) ile bu hastalarımız sağlıklı bir şekilde bebeklerini kucaklarına alabilmektedir.